CEE-stekkers worden gebruikt op campings, bouwplaatsen, in werkplaatsen, bij evenementen en voor machines die meer vermogen nodig hebben. De bekendste uitvoeringen zijn de blauwe CEE-stekker voor 230 volt en de rode CEE-stekker voor 400 volt krachtstroom.
Alleen naar de kleur kijken is echter niet voldoende. Je moet ook letten op de stroomsterkte, het aantal polen, de positie van het aardcontact en de IP-bescherming. Een rode 16A-stekker past bijvoorbeeld niet in een rode 32A-contactdoos. Ook zijn een 4-polige en 5-polige rode stekker niet uitwisselbaar.
Wat is een CEE-stekker?
Met CEE-stekkers worden meestal ronde industriële stekkers en contactdozen volgens IEC 60309 bedoeld. Ze zijn steviger uitgevoerd dan normale huishoudelijke stekkers en zijn verkrijgbaar voor verschillende spanningen, stroomsterktes en omstandigheden.
Je komt CEE-aansluitingen onder andere tegen bij:
- Campings en campers
- Caravans en boten
- Bouwplaatsen en evenementen
- Werkplaatsen en fabrieken
- Lasapparaten en compressoren
- Landbouwmachines en ventilatoren
- Elektrische kachels en zware pompen
De kleur en vorm helpen voorkomen dat apparatuur op een aansluiting met een verkeerde spanning wordt aangesloten.
Wat is een blauwe CEE-stekker?
De bekende blauwe CEE-stekker is in Nederland en de rest van Europa meestal bedoeld voor een eenfasige aansluiting van 200 tot 250 volt. In de praktijk gaat het doorgaans om 230 volt.
Een normale blauwe CEE-stekker heeft drie polen:
- Fase, aangeduid met L
- Nul, aangeduid met N
- Beschermingsaarde, aangeduid met PE
Deze uitvoering wordt ook omschreven als 2P+E: twee stroomvoerende contacten plus aarde. De stekker heeft dus drie contactpennen, ondanks de aanduiding 2P+E.
Blauwe CEE-aansluitingen worden veel gebruikt op campings. Ze zijn robuuster en beter beschermd tegen vocht dan een normale huishoudelijke stekker. Daarnaast kom je ze tegen bij marktkramen, mobiele apparatuur, boten en tijdelijke stroomvoorzieningen.
Blauwe CEE 16A en 32A
Blauwe stekkers zijn onder andere verkrijgbaar in 16 en 32 ampère. Beide kunnen voor 230 volt zijn bedoeld, maar hebben een andere fysieke maat.
Een blauwe 16A-stekker is de bekende campingstekker. Bij 230 volt is het theoretische maximale vermogen ongeveer 3.680 watt. De werkelijke toegestane belasting wordt bepaald door de groep, bekabeling, beveiliging en aangesloten apparatuur.
Een blauwe 32A-stekker is groter en kan bij 230 volt theoretisch ongeveer 7.360 watt leveren. Deze uitvoering wordt gebruikt waar een zwaardere eenfasige aansluiting nodig is.
Een 16A-stekker past niet rechtstreeks in een 32A-contactdoos en andersom. Gebruik alleen een geschikte verloopvoorziening wanneer de beveiliging en kabeldoorsnede correct zijn afgestemd. Een eenvoudige mechanische adapter verandert de maximale belasting van de kabel of het aangesloten apparaat niet.
Wat is een rode CEE-stekker?
De rode CEE-stekker wordt meestal gebruikt voor 3-fasen krachtstroom van 380 tot 415 volt. In Nederland spreken we doorgaans over een 400V-aansluiting.
De drie fasen zijn onderling verschoven. Daardoor kunnen 3-fasenmotoren en andere zware apparaten efficiënt worden gevoed. Bij een 5-polige aansluiting is daarnaast een nul aanwezig, zodat ook 230 volt tussen een fase en de nul beschikbaar kan zijn.
Rode CEE-stekkers worden veel gebruikt voor:
- Houtbewerkingsmachines
- Lasapparatuur
- Compressoren
- Zware pompen
- Elektrische verwarmingen
- Machines met een 3-fasenmotor
- Stroomverdelers op bouwplaatsen en evenementen
Verschil tussen een 4-polige en 5-polige rode stekker
Een rode krachtstroomstekker kan vier of vijf polen hebben. Het verschil is de aanwezigheid van de nuldraad.
Een 4-polige rode CEE-stekker bestaat uit:
- Fase L1
- Fase L2
- Fase L3
- Beschermingsaarde PE
Deze uitvoering wordt aangeduid als 3P+E. Er is geen nul aanwezig. De stekker is bedoeld voor apparatuur die alleen de drie fasen en aarde nodig heeft, zoals bepaalde 400V-motoren.
Een 5-polige rode CEE-stekker bestaat uit:
- Fase L1
- Fase L2
- Fase L3
- Nul N
- Beschermingsaarde PE
Deze uitvoering wordt aangeduid als 3P+N+E. Doordat er een nul aanwezig is, kan apparatuur zowel 400 volt tussen twee fasen als 230 volt tussen een fase en de nul gebruiken.
Een 4-polige stekker past niet in een 5-polige contactdoos. Je mag de ontbrekende nul ook niet improviseren of de aarde als nul gebruiken. Dat is gevaarlijk en niet toegestaan.
Rode CEE 16A en 32A
Ook rode CEE-stekkers zijn verkrijgbaar in verschillende stroomsterktes. De meest voorkomende uitvoeringen zijn 16 en 32 ampère.
Een rode 16A-aansluiting kan bij 400 volt en een gelijkmatig verdeelde 3-fasenbelasting theoretisch ongeveer 11 kW leveren. Deze uitvoering wordt veel gebruikt voor kleinere machines, werkplaatsapparatuur en mobiele stroomverdelers.
Een rode 32A-aansluiting kan theoretisch ongeveer 22 kW leveren. De stekker, contactdoos en kabel zijn duidelijk groter dan bij de 16A-uitvoering.
Daarnaast bestaan er CEE-aansluitingen van onder andere 63 en 125 ampère. Deze kom je vooral tegen bij zware industriële installaties, grote evenementen en professionele stroomverdelers.
De verschillende stroomsterktes zijn bewust mechanisch verschillend uitgevoerd. Hierdoor kun je een 32A-machine niet per ongeluk rechtstreeks aansluiten op een 16A-contactdoos.
Overzicht van veelvoorkomende CEE-uitvoeringen
- Blauw, 230V, 16A, 3-polig: camping, caravan, boot en mobiele apparatuur
- Blauw, 230V, 32A, 3-polig: zwaardere eenfasige apparatuur
- Rood, 400V, 16A, 4-polig: 3-fasenapparaat zonder nul
- Rood, 400V, 16A, 5-polig: 3-fasenapparaat met nul en aarde
- Rood, 400V, 32A, 4-polig: zwaardere 3-fasenapparatuur zonder nul
- Rood, 400V, 32A, 5-polig: zware 3-fasenapparatuur met nul
- Rood, 400V, 63A of 125A: industrie en grote stroomverdelers
Bestaan er ook andere kleuren?
Ja. De IEC-indeling gebruikt meerdere kleuren voor verschillende spanningsgebieden en toepassingen. Naast blauw en rood kun je onder andere geel, violet, wit, zwart en groen tegenkomen.
- Violet wordt gebruikt voor zeer lage spanningen van ongeveer 20 tot 25 volt.
- Wit kan worden gebruikt voor spanningen van ongeveer 40 tot 50 volt.
- Geel wordt doorgaans gebruikt voor 100 tot 130 volt.
- Blauw wordt doorgaans gebruikt voor 200 tot 250 volt.
- Rood wordt doorgaans gebruikt voor 380 tot 480 volt.
- Zwart kan worden gebruikt voor 500 tot 690 volt.
- Groen wordt gebruikt voor bepaalde frequentiegebieden buiten de normale 50 of 60 Hz.
In Nederland zie je vooral blauw voor 230 volt en rood voor 400 volt. Andere kleuren komen vaker voor in de industrie, scheepvaart, luchtvaart of bij speciale veiligheidsspanningen.
Wat betekent de klokstand?
CEE-stekkers hebben een aardcontact op een vaste positie. Deze positie wordt aangeduid als een klokstand, bijvoorbeeld 6h. Je kijkt daarbij naar de aansluiting alsof het een wijzerplaat is.
Bij de gebruikelijke blauwe 230V- en rode 400V-aansluitingen staat het aardcontact op de 6-uurspositie. Voor andere spanningen en frequenties kan het aardcontact op een andere positie staan.
Hierdoor past een stekker voor een afwijkende spanning niet in een contactdoos die mechanisch ongeveer dezelfde grootte heeft. Controleer daarom naast kleur, ampèrage en aantal polen ook altijd de klokstand die op de stekker staat.
Wat betekenen IP44 en IP67?
De IP-classificatie geeft aan hoe goed de aansluiting beschermd is tegen stof en water. Veel CEE-stekkers en contactdozen hebben een classificatie van IP44 of IP67.
IP44 betekent dat de aansluiting beschermd is tegen voorwerpen groter dan één millimeter en tegen spatwater uit verschillende richtingen. Dit is een veelgebruikte uitvoering voor normaal buitengebruik, mits de verbinding correct is aangesloten en niet in water ligt.
IP67 biedt een hogere bescherming tegen stof en tijdelijke onderdompeling. Deze uitvoeringen hebben vaak een extra afdichtring en een afsluitbaar of schroefbaar koppelmechanisme.
Een IP67-stekker levert alleen de bedoelde bescherming wanneer hij correct gekoppeld is aan een passende IP67-contactdoos. Een losse stekker of open contactdoos is niet automatisch waterdicht.
Welke kabel hoort bij een CEE-stekker?
De benodigde kabeldoorsnede hangt af van de stroomsterkte, lengte, gebruiksomstandigheden en beveiliging. Voor mobiele toepassingen wordt vaak een flexibele rubberkabel van het type H07RN-F gebruikt.
Bij een 5-polige krachtstroomkabel kom je bijvoorbeeld aanduidingen tegen als 5G1,5, 5G2,5, 5G4 en 5G6. Het eerste cijfer geeft het aantal aders aan. Het tweede getal geeft de aderdoorsnede in vierkante millimeters aan. De letter G betekent dat een groen-gele beschermingsader aanwezig is.
Een grotere CEE-stekker betekent niet automatisch dat iedere aangesloten kabel de volledige stroom aankan. Stekker, kabel, zekering en apparatuur moeten als complete combinatie op elkaar zijn afgestemd.
Kun je een verloopstekker gebruiken?
Er bestaan adapters tussen verschillende CEE-aansluitingen en normale stopcontacten. Zo’n verloop kan praktisch zijn, maar verandert de beschikbare spanning, beveiliging of maximale stroom niet.
Sluit je een 16A-apparaat via een verloop aan op een 32A-voeding, dan moet het 16A-gedeelte afzonderlijk en correct tegen overstroom worden beveiligd. Alleen een kabel met aan de ene kant een 32A-stekker en aan de andere kant een 16A-contactdoos is daarom niet altijd een veilige oplossing.
Ook een adapter van krachtstroom naar meerdere 230V-stopcontacten moet de fasen correct verdelen en passende aardlek- en overstroombeveiliging hebben.
Welke CEE-stekker heb je nodig?
Kijk eerst op het typeplaatje en de bestaande aansluiting van het apparaat. Controleer vervolgens vijf eigenschappen:
- De kleur en nominale spanning
- De stroomsterkte, bijvoorbeeld 16A of 32A
- Het aantal polen
- De klokstand van het aardcontact
- De benodigde IP-bescherming
Voor een caravan of campingaansluiting heb je doorgaans een blauwe 230V-stekker van 16A met drie polen nodig. Voor een normale 400V-machine wordt vaak een rode 16A- of 32A-stekker met vier of vijf polen gebruikt.
Een 4-polige rode stekker is bedoeld voor drie fasen zonder nul. Een 5-polige uitvoering heeft naast de drie fasen ook een nul en aarde. Kies nooit alleen op basis van de kleur of omdat een stekker er ongeveer passend uitziet.
Bekijk onze 400V-krachtstroomkabels voor verlengkabels met rode 5-polige CEE-aansluitingen. Controleer altijd of ampèrage, aantal polen, spanning, kabeldoorsnede en IP-classificatie bij jouw aansluiting en apparatuur passen.
