Krokodillenklemmen zijn handige elektrische aansluitklemmen die je snel op een draad, accupool, contactpunt of ander metalen onderdeel kunt vastzetten. Ze worden veel gebruikt bij hobby-elektronica, meetwerk, acculaders, tijdelijke testopstellingen en kleine reparaties.
Hoewel veel krokodillenklemmen op elkaar lijken, zijn er duidelijke verschillen in formaat, materiaal, isolatie en maximale stroomsterkte. Een kleine meetklem is bijvoorbeeld niet geschikt voor het aansluiten van een zware accu. In deze blog lees je welke soorten krokodillenklemmen er zijn, waarvoor je ze gebruikt en waar je bij het kiezen en aansluiten op moet letten.
Wat is een krokodillenklem?
Een krokodillenklem is een metalen veerklem met getande bekken. Door in de achterkant te knijpen, gaan de bekken open. Laat je de klem los, dan zorgt de veer ervoor dat hij zich stevig rond het contactpunt sluit.
De tanden geven grip op ronde, vlakke of onregelmatige metalen delen. Hierdoor kun je snel een tijdelijke elektrische verbinding maken zonder onderdelen te solderen of met een schroef vast te zetten.
De naam komt van de vorm van de gekartelde bekken, die lijken op de bek van een krokodil. In het Engels worden deze klemmen meestal crocodile clips of alligator clips genoemd.
Waarvoor gebruik je krokodillenklemmen?
Krokodillenklemmen zijn vooral geschikt voor tijdelijke elektrische verbindingen. Ze worden onder andere gebruikt bij:
- Het testen van elektronische schakelingen
- Het aansluiten van een multimeter
- Het verbinden van een kleine voeding
- Het laden of onderhouden van een accu
- Het maken van proefopstellingen
- Het verbinden van draden tijdens soldeerwerk
- Het testen van lampjes, schakelaars en motoren
- Educatieve experimenten met zwakstroom
Het grote voordeel is dat je een verbinding snel kunt maken en weer loshalen. Dat is handig bij storingszoeken en bij schakelingen die je eerst wilt testen voordat je alles definitief aansluit.
Kleine en grote krokodillenklemmen
Krokodillenklemmen zijn verkrijgbaar in verschillende afmetingen. Kleine klemmen worden vaak gebruikt voor elektronica, meetkabels en dunne bedrading. Ze nemen weinig ruimte in en passen op kleine contactpunten.
Grotere klemmen hebben sterkere veren, bredere bekken en meestal een groter contactoppervlak. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt bij acculaders, voedingen en andere toepassingen waarbij meer stroom loopt.
Kies de maat op basis van het onderdeel waarop je de klem wilt aansluiten. Een kleine klem kan slecht contact maken op een grote accupool. Een zeer grote klem is juist onhandig bij een kleine printplaat of dun aansluitpinnetje.
Let op de maximale stroomsterkte
Een belangrijk verschil tussen krokodillenklemmen is de hoeveelheid stroom die ze veilig kunnen doorgeven. Een kleine klem voor meetwerk is soms alleen bedoeld voor lage stromen. Een zware accuklem kan veel meer stroom verwerken.
De maximale stroomsterkte wordt beïnvloed door:
- De grootte van de klem
- Het gebruikte metaal
- De dikte van de metalen delen
- Het contactoppervlak
- De veerkracht van de bekken
- De dikte van de aangesloten draad
- De kwaliteit van de verbinding tussen draad en klem
Een slecht contact veroorzaakt extra elektrische weerstand. Hierdoor kan de klem warm worden, zelfs wanneer de stroom op papier binnen de opgegeven waarde blijft. Controleer daarom of de tanden stevig contact maken met schoon metaal.
Gebruik kleine hobbyklemmen niet voor startkabels, zware motoren of toepassingen met een hoge aanloopstroom. Daarvoor zijn speciaal ontworpen zware accuklemmen nodig.
Geïsoleerde en ongeïsoleerde klemmen
Veel krokodillenklemmen zijn voorzien van een kunststof of rubberen isolatiehuls. Deze bedekt een deel van het metaal en verkleint de kans dat je per ongeluk een geleidend deel aanraakt.
Bij ongeïsoleerde klemmen is vrijwel de volledige klem van buitenaf bereikbaar. Dat kan handig zijn bij bepaalde proefopstellingen, maar vraagt extra aandacht om kortsluiting te voorkomen.
Ook een geïsoleerde krokodillenklem is meestal niet volledig aanraakveilig. De bekken en tanden blijven open en geleidend. Behandel de klem daarom altijd alsof het metalen deel onder spanning staat.
Kleurcodering maakt het gebruik overzichtelijker. Rood wordt meestal gebruikt voor plus en zwart voor min of massa. Bij meetopstellingen kunnen ook andere kleuren worden gebruikt om verschillende signalen uit elkaar te houden.
Hoe sluit je een draad aan op een krokodillenklem?
Afhankelijk van het type klem kun je een draad op verschillende manieren bevestigen. Sommige klemmen hebben lipjes die je rond de koperen ader en isolatie kunt klemmen. Andere uitvoeringen hebben een soldeeraansluiting, schroefaansluiting of banaanstekkeraansluiting.
Bij een klemverbinding strip je eerst een passend stukje isolatie van de draad. Plaats de koperen aders op de daarvoor bedoelde aansluiting en klem deze stevig vast. Zorg dat er geen losse koperdraden uitsteken.
Voor een betrouwbare verbinding kun je de draad bij veel uitvoeringen ook solderen. Verwarm daarbij de aansluiting en draad voldoende, maar voorkom dat de kunststof isolatie van de klem smelt.
Gebruik een draad met een doorsnede die past bij de stroomsterkte. Een zware krokodillenklem aan een erg dun snoer blijft beperkt door de capaciteit van dat snoer.
Krokodillenklemmen met aansluitkabel
Voor veel toepassingen zijn complete kabels met aan beide uiteinden een krokodillenklem handig. Deze worden ook wel testkabels of krokodillenklemkabels genoemd.
Ze zijn geschikt voor het tijdelijk verbinden van twee contactpunten. Denk bijvoorbeeld aan een batterijhouder en een klein motortje, een voeding en een schakeling of twee delen van een testopstelling.
Let bij een complete kabel op:
- De lengte van de kabel
- De dikte van de geleiders
- De maximale stroomsterkte
- De kwaliteit van de isolatie
- De stevigheid van de trekontlasting
- De kleur van beide aansluitingen
Een dun testkabeltje kan geschikt zijn voor spanningsmetingen, maar niet voor het voeden van een apparaat dat meerdere ampères gebruikt.
Een accu aansluiten met krokodillenklemmen
Bij acculaders en onderhoudsladers worden vaak grotere krokodillenklemmen gebruikt. De rode klem wordt normaal gesproken op de positieve accupool aangesloten en de zwarte klem op de negatieve accupool of een voorgeschreven massapunt.
Controleer altijd de handleiding van de lader en het voertuig. De juiste aansluitvolgorde kan per apparaat verschillen. Zorg in ieder geval dat de lader uitgeschakeld of spanningsloos is voordat je de klemmen aansluit.
Controleer vóór het inschakelen:
- Of rood op plus is aangesloten
- Of zwart op min of het juiste massapunt zit
- Of de klemmen stevig vastzitten
- Of de kabels niet langs bewegende delen lopen
- Of de accupolen schoon en niet sterk gecorrodeerd zijn
Verkeerd om aansluiten kan schade veroorzaken aan de lader, accu of aangesloten elektronica. Moderne laders hebben soms beveiliging tegen ompoling, maar je mag daar niet blind op vertrouwen.
Voorkom kortsluiting
De bekken van een krokodillenklem zijn van metaal. Wanneer een positieve en negatieve klem elkaar raken, kan kortsluiting ontstaan. Bij een accu kan daarbij in korte tijd een zeer hoge stroom lopen.
Laat losse klemmen daarom nooit tegen elkaar of tegen andere metalen onderdelen komen terwijl de voeding of accu is aangesloten. Sluit eerst de klemmen correct aan en schakel daarna pas de voeding in.
Gebruik bij kleine elektronica bij voorkeur een stroombegrensde laboratoriumvoeding. Stel de stroomlimiet laag in wanneer je een nieuwe schakeling voor het eerst test. Zo verklein je de kans op schade bij een fout in de bedrading.
Goed contact maken
Een krokodillenklem werkt alleen betrouwbaar wanneer de tanden voldoende contact maken met het metaal. Verf, roest, vet en oxidatie kunnen de elektrische verbinding verslechteren.
Bevestig de klem daarom op een schoon en ongecoat contactpunt. Beweeg de klem eventueel licht heen en weer zodat de tanden door een dun oxidelaagje heen grijpen. Gebruik geen overmatige kracht op kwetsbare aansluitingen.
Een verbinding die knettert, vonkt of snel warm wordt, maakt waarschijnlijk slecht contact. Schakel de stroom uit en controleer de aansluiting voordat je verdergaat.
Zijn krokodillenklemmen geschikt voor permanente verbindingen?
Krokodillenklemmen zijn vooral bedoeld voor tijdelijk gebruik. Door beweging, trillingen of een trekkracht op de kabel kan een klem losschieten. De metalen delen blijven bovendien relatief onbeschermd.
Voor een permanente elektrische installatie zijn andere verbindingen meestal geschikter. Denk aan solderen, kabelschoenen, schroefklemmen, steekverbindingen of geschikte connectoren.
Gebruik krokodillenklemmen dus vooral voor testen, meten, laden en tijdelijke proefopstellingen. Wil je de verbinding langdurig laten zitten, kies dan een aansluiting die daarvoor ontworpen is.
Controleer de klemmen regelmatig
Bekijk krokodillenklemmen voor gebruik op slijtage en beschadiging. Een verbogen bek, slappe veer of gecorrodeerd oppervlak kan voor slecht contact zorgen.
Vervang de klem wanneer je een van de volgende problemen ziet:
- Loszittende of gebroken tanden
- Een zwakke of gebroken veer
- Ernstige roest of corrosie
- Verbrande of verkleurde contactdelen
- Gesmolten isolatie
- Een loszittende kabel
- Beschadigde draadisolatie
Maak lichte vervuiling schoon wanneer de klem spanningsloos is. Gebruik geen beschadigde klemmen voor toepassingen met hoge stroom.
De juiste krokodillenklem kiezen
Kies een krokodillenklem op basis van het formaat van het aansluitpunt, de maximale stroom, de draaddoorsnede en de gewenste manier van aansluiten. Voor meetwerk en kleine elektronica zijn compacte geïsoleerde klemmen vaak voldoende. Voor acculaders en hogere stromen heb je grotere en zwaardere uitvoeringen nodig.
Let niet alleen op de klem zelf, maar ook op de kabel en de verbinding tussen klem en draad. Het zwakste onderdeel bepaalt hoeveel stroom de complete aansluiting veilig kan verwerken.
Bekijk onze krokodillenklemmen voor verschillende formaten, kleuren en toepassingen. Met de juiste klem maak je snel een tijdelijke elektrische verbinding voor meten, testen, laden en hobby-elektronica.
